Przejdź do treści
obrotomierz

Dług i gotówka samorządów od 2014 roku: otwarty zbiór danych

Ile długu i ile pieniędzy na rachunkach miała każda gmina, każdy powiat i każde województwo w Polsce, na koniec każdego roku od 2014 i w połowie 2026 roku. Dług z podziałem na obligacje i kredyty, gotówka z wyodrębnionymi lokatami, do tego dochody. Kwoty pochodzą ze sprawozdań, które samorządy składają w regionalnych izbach obrachunkowych, a Ministerstwo Finansów publikuje w systemie BeSTi@. Zbiór jest bezpłatny, na licencji CC BY 4.0.

Odczyt: na koniec 2025 roku 2 809 samorządów miało razem 115,5 mld zł długu i 53,9 mld zł gotówki i depozytów. Bez długu było 233 jednostek, a więcej pieniędzy na rachunkach niż długu miało 1 189. Na koniec 2014 roku było to 55 i 310, przy długu 72,2 mld zł i gotówce 13,8 mld zł.

Ile to według rodzaju samorządu?

Stan na 31 grudnia 2025. Liczba jednostek, które nie miały długu, i tych, które miały na rachunkach więcej, niż wynosił ich dług:

Samorządy bez długu i z gotówką większą od długu według rodzaju, 31 grudnia 2025
Rodzaj Jednostek Bez długu Gotówka większa od długu
gmina wiejska 1 459 154 701
gmina miejsko-wiejska 718 38 225
gmina miejska 236 12 63
miasto na prawach powiatu 66 0 2
powiat 314 28 186
województwo 16 1 12
Razem 2 809 233 1 189

Dlaczego w połowie roku gotówki jest więcej?

Na 30 czerwca 2026 samorządy miały 92,8 mld zł gotówki i depozytów, a pół roku wcześniej 53,9 mld zł. To nie oszczędności z pół roku, tylko rytm budżetu: w pierwszym półroczu 2025 roku samorządy dostały 53,3% rocznych dochodów, a wydały 45,1% rocznych wydatków i tylko 29,7% wydatków majątkowych, czyli głównie inwestycji (Rb-NDS). Pieniądze na inwestycje leżą więc w czerwcu jeszcze na rachunkach. Dlatego stan z połowy roku porównuj z połową roku, a koniec roku z końcem roku. Ta sama uwaga dotyczy pola „gotowka_minus_dlug_zl”: w czerwcu wychodzi dodatnie dla 1 659 jednostek, w grudniu dla 1 189.

Jak pobrać dane?

Pliki w UTF-8 ze znacznikiem BOM, przecinek jako separator kolumn i kropka w liczbach. W polskim Excelu otwieraj je przez Dane → Z pliku tekstowego/CSV. W Pythonie czytaj z kodowaniem utf-8-sig, w R z fileEncoding = "UTF-8-BOM". Jeden wiersz pierwszego pliku to jedna jednostka w jednym okresie; tę samą jednostkę w różnych latach łączy kolumna „id_bestia” (gmina, która zmieniła rodzaj, ma w różnych latach inny TERYT). Okresy w wersji 2026-11-16: 31 grudnia 2014, 31 grudnia 2015, 31 grudnia 2016, 31 grudnia 2017, 31 grudnia 2018, 31 grudnia 2019, 31 grudnia 2020, 31 grudnia 2021, 31 grudnia 2022, 31 grudnia 2023, 31 grudnia 2024, 31 grudnia 2025, 30 czerwca 2026. Pod adresami dlug-gotowka.csv i prognozy-dlugu-miast.csv zawsze leży wersja najnowsza, a pliki z datą w nazwie się nie zmieniają. Sumy kontrolne SHA-256: dlug-gotowka.csv 44933aeb7eebe71edd6490cbd23e44ce7100c83710a0ca05142bc1326a4ced98;prognozy-dlugu-miast.csv 65bcbbfa052e80b33ef51a803c1dccde66c371bc3fcc82919f8a81b8e9024a80.

Co oznacza każda kolumna?

dlug-gotowka.csv

Słownik pól pliku dlug-gotowka.csv
Kolumna Znaczenie
okres dzień, na który podano stan: 31 grudnia każdego roku od 2014 albo 30 czerwca ostatniego roku (RRRR-MM-DD)
teryt kod TERYT jednostki: 7 cyfr gmina (ostatnia to rodzaj gminy), 4 cyfry powiat i miasto na prawach powiatu, 2 cyfry województwo; gmina, która zmieniła rodzaj, ma w różnych latach różny kod
id_bestia stały identyfikator jednostki w BeSTi@ (const-id); łączy wiersze tej samej jednostki z różnych lat
nazwa nazwa jednostki w zapisie BeSTi@ (gminy zwykle wielkimi literami, powiaty bez słowa „powiat”)
typ „Gw” gmina wiejska, „Gmw” gmina miejsko-wiejska, „Gm” gmina miejska, „M” miasto na prawach powiatu, „P” powiat, „W” województwo
typ_opis typ jednostki słowami
wojewodztwo województwo, w którym leży jednostka
dlug_zl zobowiązania według tytułów dłużnych, Rb-Z część A, wiersz E, kolumna „kwota zadłużenia ogółem”, zł; suma czterech pól niżej; sprawozdanie łączne: urząd, jednostki i zakłady budżetowe
dlug_papiery_wartosciowe_zl w tym papiery wartościowe, głównie obligacje komunalne (wiersz E1), zł
dlug_kredyty_pozyczki_zl w tym kredyty i pożyczki, także umowy zaliczane do tej kategorii (wiersz E2), zł
dlug_przyjete_depozyty_zl w tym przyjęte depozyty (wiersz E3), zł
dlug_zobowiazania_wymagalne_zl w tym zobowiązania wymagalne, czyli niezapłacone w terminie (wiersz E4), zł
gotowka_i_depozyty_zl Rb-N, wiersz N3 „gotówka i depozyty” (gotówka, rachunki bieżące i depozyty na żądanie, depozyty terminowe), stan na dzień okresu, zł
depozyty_terminowe_zl w tym depozyty terminowe, czyli lokaty (Rb-N, wiersz N3.3), zł
gotowka_minus_dlug_zl gotówka i depozyty minus dług, zł; dodatnia, gdy jednostka ma na rachunkach więcej, niż wynosi jej dług (nie znaczy to, że te pieniądze są wolne)
dochody_od_poczatku_roku_zl dochody wykonane od 1 stycznia do dnia okresu, Rb-NDS wiersz A, zł; na 31 grudnia to dochody za cały rok
dlug_do_dochodow_pct dług podzielony przez dochody roku, %; tylko na 31 grudnia (w połowie roku dochody są za pół roku); to nie jest wskaźnik z art. 243 ustawy o finansach publicznych

prognozy-dlugu-miast.csv

Słownik pól pliku prognozy-dlugu-miast.csv
Kolumna Znaczenie
teryt kod TERYT miasta na prawach powiatu (4 cyfry)
nazwa nazwa miasta w zapisie BeSTi@
rok_bazowy rok, na który uchwalono wieloletnią prognozę finansową (zwykle pod koniec roku poprzedniego)
uchwala numer uchwały rady miasta z pierwszą uchwaloną prognozą w tym roku bazowym (kategoria „WPF” w BeSTi@, najwcześniejsza data podjęcia)
data_podjecia data podjęcia tej uchwały
rok rok, którego dotyczy prognoza (rok bazowy i cztery następne)
dlug_prognoza_zl pozycja 6 „kwota długu” na koniec tego roku według tej prognozy, zł
dlug_wykonanie_zl dług miasta na koniec tego roku według Rb-Z (wiersz E), zł; puste dla lat, których jeszcze nie ma

Czego te liczby nie mówią?

Skąd są dane?

Wszystkie kwoty pochodzą z API systemu BeSTi@ Ministerstwa Finansów, pobrane 15 listopada 2026, zawsze z najnowszej wersji sprawozdania: Rb-Z część A (wiersze E, E1-E4, kolumna „kwota zadłużenia ogółem”), Rb-N (wiersze N3 i N3.3) i Rb-NDS (wiersz A). Pomijamy związki międzygminne i inne jednostki, które nie są samorządem. Prognozy długu miast to pozycja 6 „kwota długu” z pierwszej uchwalonej wieloletniej prognozy finansowej w każdym roku; omawia je analiza czy miasta spełniają własne prognozy długu. Dług 66 miast na prawach powiatu w tym zbiorze zgadza się co do grosza z danymi zestawienia zadłużenia miast, pobieranymi osobno (pilnuje tego test). Przykładowe zapytanie (koniec 2025 roku, Rb-Z): https://bestia-api.mf.gov.pl/api/pozycje-rbztd?filter[okres-rok]=2025&filter[okres-okres]=4&filter[symbol,in]=E,E1,E2,E3,E4&filter[sprawozdanie-najnowsze]=true&format=CSV.

Jakie są wersje zbioru?

Nowa wersja pojawi się, gdy Ministerstwo Finansów opublikuje sprawozdania za kolejny kwartał.

Jak cytować?

Zestawienie i pola wyliczone są na licencji CC BY 4.0: możesz z nich korzystać, także komercyjnie, pod warunkiem podania źródła. Kwoty ze sprawozdań to oficjalne dane publiczne Ministerstwa Finansów; korzystając z nich, podaj źródło: Ministerstwo Finansów, BeSTi@, https://bestia-api.mf.gov.pl/, pobrane 15 listopada 2026. Przykład cytowania zbioru:

Błażewski, R. (2026). Dług i gotówka samorządów 2014-2026 (wersja 2026-11-16) [Zbiór danych]. https://obrotomierz.pl/dane/dlug-samorzadow/. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.24262190

Powiązane: odsetki samorządów od gotówki, zadłużenie 66 miast na prawach powiatu, prognozy długu miast a wykonanie i pozostałe dane obrotomierza.

Widzisz błąd w danych? Napisz, poprawimy go w kolejnej wersji.