Które miasta na prawach powiatu są najbardziej zadłużone?
Odczyt: na koniec 2025 roku najbardziej zadłużonym z 66 miast na prawach powiatu był Kraków: 9 609 zł długu na mieszkańca przy medianie 3 735 zł i dług równy 81,4% rocznych dochodów przy medianie 30,6%. Dalej Łódź i Wałbrzych. W połowie 2026 roku (stan na 30 czerwca 2026) Kraków nadal był pierwszy w obu miarach.
Każde miasto co kwartał wykazuje swój dług w sprawozdaniu Rb-Z, które trafia do regionalnej izby obrachunkowej, a Ministerstwo Finansów publikuje je w systemie BeSTi@. Zestawiłem z tych sprawozdań wszystkie 66 miast na prawach powiatu, czyli miasta, które są jednocześnie gminą i powiatem, od Warszawy po Sopot. Dług porównuję na dwa sposoby: na mieszkańca i w relacji do dochodów, które miasto faktycznie dostało w 2025 roku. Obie miary dają ten sam wniosek na samej górze tabeli, ale nie wszędzie niżej.
Ile długu na mieszkańca?
W pierwszej piątce dług na mieszkańca wynosił od 8 017 zł (Lublin) do 9 609 zł (Kraków), czyli 2,1-2,6 raza więcej niż w medianie. Najmniej miało Jastrzębie-Zdrój: 279 zł. Warszawa, z największymi dochodami z tych miast, jest 40. (3 377 zł na mieszkańca), choć jej dług w złotych jest 2. co do wielkości (6,30 mld zł).
Dane wykresu w tabeli
| Miasto | Na mieszkańca |
|---|---|
| Kraków | 9 609 zł |
| Łódź | 8 952 zł |
| Wałbrzych | 8 764 zł |
| Świnoujście | 8 388 zł |
| Lublin | 8 017 zł |
| Krosno | 7 833 zł |
| Żory | 7 815 zł |
| Siedlce | 7 508 zł |
| Kielce | 7 502 zł |
| Rzeszów | 7 272 zł |
| Radom | 7 233 zł |
| Włocławek | 7 185 zł |
| Zabrze | 6 951 zł |
| Wrocław | 6 723 zł |
| Szczecin | 6 710 zł |
| Toruń | 6 192 zł |
| Zielona Góra | 5 599 zł |
| Opole | 5 530 zł |
| Grudziądz | 5 377 zł |
| Katowice | 5 268 zł |
Wszystkie 66 miast
Kolejność według długu na mieszkańca na 31 grudnia 2025. Pod kwotą: dług razem, dług w relacji do dochodów z 2025 roku z miejscem według tej miary i dług na mieszkańca na 30 czerwca 2026, ostatni stan opublikowany przez MF. Stan na koniec września dopiszę, gdy ministerstwo go udostępni.
| Nr | Miasto | Na mieszkańca |
|---|---|---|
| 1. | Krakówmałopolskie · 819 493 mieszk. | 9 609 złrazem 7 875 mln zł81,4% dochodów (1.)30.06.2026: 9 500 zł |
| 2. | Łódźłódzkie · 636 753 mieszk. | 8 952 złrazem 5 701 mln zł78,6% dochodów (2.)30.06.2026: 8 701 zł |
| 3. | Wałbrzychdolnośląskie · 96 904 mieszk. | 8 764 złrazem 849 mln zł75,9% dochodów (3.)30.06.2026: 8 974 zł |
| 4. | Świnoujściezachodniopomorskie · 37 983 mieszk. | 8 388 złrazem 319 mln zł63,6% dochodów (6.)30.06.2026: 8 105 zł |
| 5. | Lublinlubelskie · 325 745 mieszk. | 8 017 złrazem 2 612 mln zł75,9% dochodów (4.)30.06.2026: 7 877 zł |
| 6. | Krosnopodkarpackie · 43 136 mieszk. | 7 833 złrazem 338 mln zł55,6% dochodów (13.)30.06.2026: 7 360 zł |
| 7. | Żoryśląskie · 61 804 mieszk. | 7 815 złrazem 483 mln zł54,9% dochodów (15.)30.06.2026: 8 305 zł |
| 8. | Siedlcemazowieckie · 73 966 mieszk. | 7 508 złrazem 555 mln zł61,4% dochodów (8.)30.06.2026: 7 451 zł |
| 9. | Kielceświętokrzyskie · 177 980 mieszk. | 7 502 złrazem 1 335 mln zł59,5% dochodów (11.)30.06.2026: 7 535 zł |
| 10. | Rzeszówpodkarpackie · 199 604 mieszk. | 7 272 złrazem 1 452 mln zł61,7% dochodów (7.)30.06.2026: 7 523 zł |
| 11. | Radommazowieckie · 190 909 mieszk. | 7 233 złrazem 1 381 mln zł60,6% dochodów (9.)30.06.2026: 7 131 zł |
| 12. | Włocławekkujawsko-pomorskie · 97 435 mieszk. | 7 185 złrazem 700 mln zł58,5% dochodów (12.)30.06.2026: 7 238 zł |
| 13. | Zabrześląskie · 150 108 mieszk. | 6 951 złrazem 1 043 mln zł72,7% dochodów (5.)30.06.2026: 6 779 zł |
| 14. | Wrocławdolnośląskie · 672 579 mieszk. | 6 723 złrazem 4 522 mln zł54,9% dochodów (16.)30.06.2026: 6 422 zł |
| 15. | Szczecinzachodniopomorskie · 382 271 mieszk. | 6 710 złrazem 2 565 mln zł59,7% dochodów (10.)30.06.2026: 6 641 zł |
| 16. | Toruńkujawsko-pomorskie · 192 159 mieszk. | 6 192 złrazem 1 190 mln zł55,0% dochodów (14.)30.06.2026: 5 961 zł |
| 17. | Zielona Góralubuskie · 138 312 mieszk. | 5 599 złrazem 774 mln zł48,5% dochodów (17.)30.06.2026: 5 464 zł |
| 18. | Opoleopolskie · 124 260 mieszk. | 5 530 złrazem 687 mln zł41,4% dochodów (24.)30.06.2026: 5 310 zł |
| 19. | Grudziądzkujawsko-pomorskie · 86 425 mieszk. | 5 377 złrazem 465 mln zł44,5% dochodów (18.)30.06.2026: 5 372 zł |
| 20. | Katowiceśląskie · 276 563 mieszk. | 5 268 złrazem 1 457 mln zł41,5% dochodów (23.)30.06.2026: 5 168 zł |
| 21. | Częstochowaśląskie · 200 295 mieszk. | 5 177 złrazem 1 037 mln zł44,2% dochodów (20.)30.06.2026: 4 969 zł |
| 22. | Skierniewicełódzkie · 44 646 mieszk. | 5 146 złrazem 230 mln zł44,4% dochodów (19.)30.06.2026: 5 027 zł |
| 23. | Tarnówmałopolskie · 100 686 mieszk. | 4 945 złrazem 498 mln zł42,3% dochodów (21.)30.06.2026: 4 740 zł |
| 24. | Jelenia Góradolnośląskie · 73 029 mieszk. | 4 872 złrazem 356 mln zł40,3% dochodów (25.)30.06.2026: 4 865 zł |
| 25. | Koszalinzachodniopomorskie · 104 153 mieszk. | 4 475 złrazem 466 mln zł41,7% dochodów (22.)30.06.2026: 4 473 zł |
| 26. | Rybnikśląskie · 128 360 mieszk. | 4 048 złrazem 520 mln zł35,7% dochodów (27.)30.06.2026: 4 004 zł |
| 27. | Gdyniapomorskie · 238 014 mieszk. | 4 031 złrazem 959 mln zł37,1% dochodów (26.)30.06.2026: 3 851 zł |
| 28. | Koninwielkopolskie · 64 756 mieszk. | 3 990 złrazem 258 mln zł28,7% dochodów (42.)30.06.2026: 3 908 zł |
| 29. | Lesznowielkopolskie · 58 457 mieszk. | 3 948 złrazem 231 mln zł33,7% dochodów (29.)30.06.2026: 3 917 zł |
| 30. | Zamośćlubelskie · 56 521 mieszk. | 3 919 złrazem 221 mln zł29,4% dochodów (38.)30.06.2026: 3 919 zł |
| 31. | Suwałkipodlaskie · 67 726 mieszk. | 3 852 złrazem 261 mln zł32,3% dochodów (31.)30.06.2026: 3 672 zł |
| 32. | Poznańwielkopolskie · 533 110 mieszk. | 3 799 złrazem 2 025 mln zł30,4% dochodów (34.)30.06.2026: 3 084 zł |
| 33. | Gorzów Wielkopolskilubuskie · 113 032 mieszk. | 3 739 złrazem 423 mln zł35,2% dochodów (28.)30.06.2026: 3 730 zł |
| 34. | Kaliszwielkopolskie · 90 574 mieszk. | 3 731 złrazem 338 mln zł30,2% dochodów (36.)30.06.2026: 3 691 zł |
| 35. | Słupskpomorskie · 85 436 mieszk. | 3 710 złrazem 317 mln zł30,3% dochodów (35.)30.06.2026: 3 678 zł |
| 36. | Chełmlubelskie · 55 319 mieszk. | 3 583 złrazem 198 mln zł26,1% dochodów (44.)30.06.2026: 3 971 zł |
| 37. | Białystokpodlaskie · 288 476 mieszk. | 3 460 złrazem 998 mln zł30,8% dochodów (33.)30.06.2026: 3 153 zł |
| 38. | Płockmazowieckie · 108 167 mieszk. | 3 437 złrazem 372 mln zł23,0% dochodów (48.)30.06.2026: 3 308 zł |
| 39. | Tarnobrzegpodkarpackie · 42 488 mieszk. | 3 434 złrazem 146 mln zł29,1% dochodów (40.)30.06.2026: 3 437 zł |
| 40. | Warszawamazowieckie · 1 866 929 mieszk. | 3 377 złrazem 6 304 mln zł22,4% dochodów (52.)30.06.2026: 3 814 zł |
| 41. | Łomżapodlaskie · 58 706 mieszk. | 3 364 złrazem 197 mln zł30,2% dochodów (37.)30.06.2026: 3 153 zł |
| 42. | Legnicadolnośląskie · 89 484 mieszk. | 3 353 złrazem 300 mln zł29,2% dochodów (39.)30.06.2026: 3 125 zł |
| 43. | Ruda Śląskaśląskie · 126 922 mieszk. | 3 266 złrazem 415 mln zł31,1% dochodów (32.)30.06.2026: 3 161 zł |
| 44. | Sopotpomorskie · 31 032 mieszk. | 3 255 złrazem 101 mln zł18,8% dochodów (59.)30.06.2026: 3 719 zł |
| 45. | Bielsko-Białaśląskie · 162 517 mieszk. | 3 202 złrazem 520 mln zł25,6% dochodów (45.)30.06.2026: 3 072 zł |
| 46. | Bytomśląskie · 143 853 mieszk. | 3 158 złrazem 454 mln zł33,1% dochodów (30.)30.06.2026: 3 715 zł |
| 47. | Mysłowiceśląskie · 69 864 mieszk. | 2 849 złrazem 199 mln zł28,9% dochodów (41.)30.06.2026: 2 835 zł |
| 48. | Gdańskpomorskie · 489 050 mieszk. | 2 833 złrazem 1 385 mln zł22,9% dochodów (50.)30.06.2026: 2 776 zł |
| 49. | Piotrków Trybunalskiłódzkie · 65 064 mieszk. | 2 813 złrazem 183 mln zł23,0% dochodów (49.)30.06.2026: 2 707 zł |
| 50. | Chorzówśląskie · 97 859 mieszk. | 2 769 złrazem 271 mln zł26,9% dochodów (43.)30.06.2026: 2 715 zł |
| 51. | Ostrołękamazowieckie · 47 086 mieszk. | 2 750 złrazem 129 mln zł19,8% dochodów (58.)30.06.2026: 2 607 zł |
| 52. | Siemianowice Śląskieśląskie · 62 097 mieszk. | 2 549 złrazem 158 mln zł25,1% dochodów (46.)30.06.2026: 2 493 zł |
| 53. | Olsztynwarmińsko-mazurskie · 164 999 mieszk. | 2 526 złrazem 417 mln zł22,6% dochodów (51.)30.06.2026: 2 501 zł |
| 54. | Bydgoszczkujawsko-pomorskie · 319 528 mieszk. | 2 514 złrazem 803 mln zł22,2% dochodów (53.)30.06.2026: 2 447 zł |
| 55. | Gliwiceśląskie · 166 205 mieszk. | 2 498 złrazem 415 mln zł20,0% dochodów (57.)30.06.2026: 2 391 zł |
| 56. | Elblągwarmińsko-mazurskie · 110 647 mieszk. | 2 349 złrazem 260 mln zł22,0% dochodów (54.)30.06.2026: 2 104 zł |
| 57. | Świętochłowiceśląskie · 44 347 mieszk. | 2 348 złrazem 104 mln zł23,1% dochodów (47.)30.06.2026: 2 811 zł |
| 58. | Przemyślpodkarpackie · 53 941 mieszk. | 2 336 złrazem 126 mln zł16,7% dochodów (62.)30.06.2026: 2 216 zł |
| 59. | Dąbrowa Górniczaśląskie · 110 674 mieszk. | 2 207 złrazem 244 mln zł18,5% dochodów (60.)30.06.2026: 2 078 zł |
| 60. | Nowy Sączmałopolskie · 79 139 mieszk. | 2 199 złrazem 174 mln zł17,0% dochodów (61.)30.06.2026: 2 040 zł |
| 61. | Sosnowiecśląskie · 181 983 mieszk. | 2 055 złrazem 374 mln zł20,8% dochodów (56.)30.06.2026: 2 020 zł |
| 62. | Piekary Śląskieśląskie · 50 913 mieszk. | 2 040 złrazem 104 mln zł21,6% dochodów (55.)30.06.2026: 1 905 zł |
| 63. | Biała Podlaskalubelskie · 53 266 mieszk. | 1 691 złrazem 90 mln zł14,4% dochodów (63.)30.06.2026: 1 589 zł |
| 64. | Jaworznośląskie · 84 835 mieszk. | 1 483 złrazem 126 mln zł12,7% dochodów (64.)30.06.2026: 1 453 zł |
| 65. | Tychyśląskie · 119 592 mieszk. | 1 129 złrazem 135 mln zł10,2% dochodów (65.)30.06.2026: 1 014 zł |
| 66. | Jastrzębie-Zdrójśląskie · 80 119 mieszk. | 279 złrazem 22 mln zł2,6% dochodów (66.)30.06.2026: 263 zł |
Jak to się zmieniało od 2014 roku?
W 2014 roku Kraków miał dług równy 48,9% dochodów i był pod tym względem 22. z 66 miast. Do 2025 roku jego dług urósł 4,0 raza, z 1,98 mld zł do 7,87 mld zł. Szybciej rósł tylko w jednym mieście: Rybnik, 6,1 raza. Dług wszystkich 66 miast razem urósł w tym czasie 1,9 raza, z 32,45 mld zł do 60,17 mld zł, ale dochody rosły szybciej, więc mediana relacji długu do dochodów spadła z 42,4% do 30,6%. W 9 miastach dług na koniec 2025 roku był niższy niż w 2014: Płock, Sopot, Bydgoszcz, Elbląg, Przemyśl, Dąbrowa Górnicza, Biała Podlaska, Tychy, Jastrzębie-Zdrój.
Dane wykresu w tabeli
| Rok | Kraków | Mediana | Dług 66 miast |
|---|---|---|---|
| 2014 | 48,9% | 42,4% | 32,45 mld zł |
| 2015 | 48,7% | 42,2% | 33,21 mld zł |
| 2016 | 47,8% | 38,0% | 32,89 mld zł |
| 2017 | 46,5% | 36,3% | 32,61 mld zł |
| 2018 | 48,0% | 38,1% | 33,84 mld zł |
| 2019 | 51,9% | 36,3% | 37,38 mld zł |
| 2020 | 56,1% | 35,5% | 43,11 mld zł |
| 2021 | 58,3% | 34,9% | 45,15 mld zł |
| 2022 | 65,0% | 34,6% | 45,62 mld zł |
| 2023 | 82,6% | 36,5% | 52,17 mld zł |
| 2024 | 75,9% | 34,7% | 56,50 mld zł |
| 2025 | 81,4% | 30,6% | 60,17 mld zł |
Ile kosztuje obsługa długu?
Na obsługę długu, czyli głównie odsetki od kredytów i obligacji, 66 miast wydało w 2025 roku razem 3,17 mld zł. W 2021 roku, przy najniższych stopach procentowych, było to 561,3 mln zł, więc koszt urósł 5,6 raza. Mediana na mieszkańca to 227 zł rocznie. Kraków wydał 413,4 mln zł, 504 zł na mieszkańca, 4. miejsce. W tej kwocie nie ma spłat rat ani wykupu obligacji, bo te w budżecie są rozchodami, a nie wydatkami. W relacji do średniego długu z końca 2024 i 2025 roku obsługa kosztowała miasta w medianie 5,93% rocznie, Kraków 5,62% (45. miejsce z 66, od najdroższego). Kwota jest więc wysoka dlatego, że dług jest duży, a nie dlatego, że jest drogi.
| Nr | Miasto | Na mieszkańca |
|---|---|---|
| 1. | Wałbrzych | 588 złrazem 57,0 mln zł |
| 2. | Świnoujście | 565 złrazem 21,5 mln zł |
| 3. | Siedlce | 515 złrazem 38,1 mln zł |
| 4. | Kraków | 504 złrazem 413,4 mln zł |
| 5. | Łódź | 493 złrazem 314,0 mln zł |
| 6. | Lublin | 470 złrazem 153,0 mln zł |
| 7. | Kielce | 449 złrazem 79,9 mln zł |
| 8. | Żory | 437 złrazem 27,0 mln zł |
| 9. | Rzeszów | 428 złrazem 85,5 mln zł |
| 10. | Radom | 409 złrazem 78,0 mln zł |
Czy miasta wydają na bieżąco więcej, niż dostają?
Wynik operacyjny to dochody bieżące (podatki, udziały w PIT i CIT, subwencje, dotacje na bieżące zadania) minus wydatki bieżące (pensje, utrzymanie, dotacje, odsetki). Z nadwyżki miasto spłaca dług i dokłada do inwestycji. Wynik ujemny znaczy, że część bieżących wydatków pokrywa z pożyczek albo z pieniędzy z poprzednich lat. W latach 2014-2021 ujemny wynik miały w roku najwyżej 3 miasta z 66, a potem: 13 w 2022, 21 w 2023, 17 w 2024, 10 w 2025.
Kraków miał ujemny wynik w latach 2023, 2024, 2025: wydatki bieżące przewyższyły dochody bieżące o 740, 261 i 125 mln zł. W 2023 roku niedobór sięgnął 10,9% dochodów bieżących, najwięcej z 66 miast. Ujemny wynik w każdym z lat 2023-2025 miało 6 miast: Kraków, Lublin, Siedlce, Radom, Zielona Góra, Sopot. Średnio w latach 2019-2025 Kraków zostawiał z dochodów bieżących 0,3%, to 3. najniższa średnia z 66 miast (mediana 4,4%). Na takiej średniej z siedmiu lat opiera się granica z art. 243 opisana niżej; ustawa liczy ją jednak bez dotacji i środków unijnych, więc to przybliżenie, a nie urzędowy wskaźnik.
Dane wykresu w tabeli, z nowym długiem i spłatami
| Rok | Wynik oper. | Nowy dług | Spłaty |
|---|---|---|---|
| 2014 | 411 mln zł (11,0%) | 240 mln zł | 236 mln zł |
| 2015 | 259 mln zł (6,7%) | 225 mln zł | 188 mln zł |
| 2016 | 292 mln zł (6,7%) | 404 mln zł | 197 mln zł |
| 2017 | 307 mln zł (6,5%) | 272 mln zł | 183 mln zł |
| 2018 | 321 mln zł (6,3%) | 388 mln zł | 148 mln zł |
| 2019 | 358 mln zł (6,3%) | 463 mln zł | 204 mln zł |
| 2020 | 76 mln zł (1,3%) | 620 mln zł | 176 mln zł |
| 2021 | 678 mln zł (9,8%) | 920 mln zł | 178 mln zł |
| 2022 | 15 mln zł (0,2%) | 678 mln zł | 143 mln zł |
| 2023 | -740 mln zł (-10,9%) | 1 581 mln zł | 191 mln zł |
| 2024 | -261 mln zł (-3,0%) | 1 169 mln zł | 351 mln zł |
| 2025 | -125 mln zł (-1,3%) | 1 401 mln zł | 349 mln zł |
Ujemny wynik operacyjny w 2025 roku, od najsłabszego w relacji do dochodów bieżących:
| Nr | Miasto | Wynik |
|---|---|---|
| 1. | Jelenia Góra | -3,7%-29 mln zł |
| 2. | Zielona Góra | -2,8%-41 mln zł |
| 3. | Siedlce | -2,1%-17 mln zł |
| 4. | Olsztyn | -1,5%-27 mln zł |
| 5. | Kraków | -1,3%-125 mln zł |
| 6. | Radom | -1,3%-26 mln zł |
| 7. | Gorzów Wielkopolski | -0,6%-7 mln zł |
| 8. | Lublin | -0,5%-17 mln zł |
| 9. | Sopot | -0,2%-1 mln zł |
| 10. | Świętochłowice | -0,0%-0 mln zł |
Ile miasta pożyczają, a ile spłacają?
W 2025 roku 66 miast wzięło razem 10,44 mld zł nowych kredytów, pożyczek i obligacji, a spłaciło i wykupiło 6,51 mld zł. Kraków wziął 1,40 mld zł, a spłacił 0,35 mld zł, czyli pożyczył 4,0 raza więcej, niż oddał (lata wcześniejsze są w tabeli pod wykresem wyniku operacyjnego). Żeby dług malał, spłaty muszą przez kilka lat przewyższać nowe pożyczki, a pieniądze na spłaty bierze się przede wszystkim z dodatniego wyniku operacyjnego. Zmiana długu w Rb-Z nie zawsze równa się tej różnicy, bo do długu wchodzą też zakupy na raty i leasing, których nie ma w przychodach budżetu.
Czy miastom udaje się zmniejszyć dług?
Tak. W 31 z 66 miast dług na koniec 2025 roku był niższy niż w najwyższym punkcie od 2014 roku. Największe z miast, którym udało się zejść o co najmniej 20%, to Bydgoszcz: w 2020 roku 1,12 mld zł, 47,3% dochodów, a na koniec 2025 roku 0,80 mld zł, 22,2% dochodów. W latach 2021-2025 miasto pożyczyło 391,7 mln zł, a spłaciło 705,6 mln zł, przy dodatnim wyniku operacyjnym w każdym roku (od 6,5% do 12,9% dochodów bieżących). Największe spadki od szczytu:
| Nr | Miasto | Spadek |
|---|---|---|
| 1. | Przemyślszczyt 2014: 191 mln zł, 53,3% dochodów | 33,9%2025: 126 mln zł, 16,7% |
| 2. | Tychyszczyt 2015: 199 mln zł, 31,7% dochodów | 32,2%2025: 135 mln zł, 10,2% |
| 3. | Płockszczyt 2020: 534 mln zł, 47,7% dochodów | 30,4%2025: 372 mln zł, 23,0% |
| 4. | Bydgoszczszczyt 2020: 1 125 mln zł, 47,3% dochodów | 28,6%2025: 803 mln zł, 22,2% |
| 5. | Jastrzębie-Zdrójszczyt 2015: 31 mln zł, 8,2% dochodów | 28,1%2025: 22 mln zł, 2,6% |
| 6. | Jaworznoszczyt 2020: 173 mln zł, 27,1% dochodów | 27,3%2025: 126 mln zł, 12,7% |
| 7. | Elblągszczyt 2015: 347 mln zł, 63,7% dochodów | 25,2%2025: 260 mln zł, 22,0% |
| 8. | Dąbrowa Górniczaszczyt 2018: 321 mln zł, 40,7% dochodów | 23,8%2025: 244 mln zł, 18,5% |
| 9. | Piekary Śląskieszczyt 2023: 136 mln zł, 36,4% dochodów | 23,5%2025: 104 mln zł, 21,6% |
| 10. | Gliwiceszczyt 2020: 521 mln zł, 32,9% dochodów | 20,3%2025: 415 mln zł, 20,0% |
Czy spadek długu w pierwszym półroczu coś znaczy?
Na 30 czerwca 2026 dług był niższy niż na koniec 2025 roku w 54 z 66 miast, razem 59,62 mld zł wobec 60,17 mld zł. To jednak w tych danych reguła, a nie zmiana kierunku: w każdym roku od 2015 dług na 30 czerwca był niższy niż w poprzednim grudniu w 41-59 miastach. Najpewniej dlatego, że raty spłaca się przez cały rok, a nowe kredyty i emisje obligacji częściej przychodzą w drugim półroczu; samo sprawozdanie tego nie pokazuje. Kraków miał w czerwcu mniej długu niż w poprzednim grudniu w 11 z 12 lat, a na koniec roku więcej niż rok wcześniej w 11 z 11. O tym, czy dług w 2026 roku zmalał, powie dopiero stan na 31 grudnia.
Czy prawo wyznacza granicę długu?
Nie w procentach dochodów. Art. 243 ustawy o finansach publicznych patrzy na spłaty, nie na stan długu: rada nie może uchwalić budżetu, w którym w danym roku albo w którymkolwiek z kolejnych lat raty kredytów, wykupy obligacji, odsetki i możliwe spłaty poręczeń w relacji do dochodów bieżących przekroczyłyby średnią z ostatnich siedmiu lat nadwyżki dochodów bieżących nad wydatkami bieżącymi. Miasto może więc mieć dług wyższy niż roczne dochody, jeśli spłaca go powoli i ma dużą nadwyżkę operacyjną, a przy niższym długu wpaść w kłopot, jeśli dużo spłat przypada na jeden rok.
Do 2029 roku obowiązuje jednak wyjątek z art. 296c tej samej ustawy: relacja z art. 243 może nie być zachowana, jeśli prognozowany dług na koniec roku nie przekroczy 100% planowanych dochodów pomniejszonych o dotacje. Miasta liczą obie strony nierówności w wieloletniej prognozie finansowej (WPF), a Ministerstwo Finansów publikuje te prognozy w BeSTi@. W najnowszych prognozach 66 miast (zmiany podjęte od 28 maja 2026 do 7 sierpnia 2026) wskaźnika z art. 243 w którymś z lat 2026-2030 nie spełniałyby 4 miasta: Kraków (2027, 2028, 2029), Tarnów (2029), Lublin (2027), Gdynia (2030). Regionalna Izba Obrachunkowa w Krakowie w opinii z 23 września 2026 roku zastrzegła, że Kraków spełnia warunek wyjątku (dług w latach 2026-2029 od 82,2% do 95,6% tak liczonych dochodów), ale po 2029 roku, gdy wyjątek przestanie obowiązywać, zachodzi „bardzo wysokie ryzyko”, że planowane spłaty i koszty obsługi długu przekroczą dopuszczalny poziom.
Czego ta liczba nie obejmuje?
- Długów miejskich spółek. Spółki prawa handlowego, nawet w całości miejskie (komunikacja, wodociągi, ciepło), nie należą do sektora finansów publicznych, więc ich kredytów w Rb-Z nie ma.
- Poręczeń i gwarancji, dopóki nie staną się wymagalne. Na 31 grudnia 2025 najwięcej takich zobowiązań miały Gdańsk (468,1 mln zł) i Kraków (174,1 mln zł).
- Odsetek, które dopiero trzeba będzie zapłacić. Dług to wartość nominalna, czyli sama kwota do spłaty.
- Zobowiązań przed terminem płatności, takich jak zwykłe faktury. Wymagalne zobowiązania to tylko te po terminie.
- Stałej podstawy dochodów. W dochodach są dotacje i środki unijne, które bywają jednorazowe, więc relacja długu do dochodów może się zmienić bez zmiany długu.
- Liczby mieszkańców na koniec 2025 roku. Bierzemy stan GUS na 30 czerwca 2026 dla obu okresów, więc przy prawie równych wynikach kolejność może zależeć od tej różnicy.
Jak cytować tę analizę?
Błażewski, R. (2026). Najbardziej zadłużone miasta w Polsce 2025: dług 66 miast. obrotomierz.pl. https://obrotomierz.pl/analizy/zadluzenie-miast/
Najczęstsze pytania
Które miasto na prawach powiatu było najbardziej zadłużone na koniec 2025 roku?
Kraków: 9 609 zł długu na mieszkańca i dług równy 81,4% dochodów z 2025 roku, pierwsze miejsce z 66 miast w obu miarach. Dalej Łódź (8 952 zł) i Wałbrzych (8 764 zł). Mediana 66 miast to 3 735 zł na mieszkańca i 30,6% dochodów.
Ile wynosi zadłużenie Krakowa?
Na 31 grudnia 2025 7,87 mld zł (sprawozdanie Rb-Z), czyli 9 609 zł na mieszkańca i 81,4% dochodów z 2025 roku. Na 30 czerwca 2026 7,79 mld zł. W 2014 roku było to 1,98 mld zł. Obsługa długu, czyli głównie odsetki, kosztowała miasto w 2025 roku 413,4 mln zł.
Czy Kraków wydaje na bieżąco więcej, niż dostaje?
W latach 2023, 2024, 2025 tak: wydatki bieżące były wyższe od dochodów bieżących o 740 mln zł, 261 mln zł, 125 mln zł. Średnio w latach 2019-2025 wynik operacyjny Krakowa wynosił 0,3% dochodów bieżących, 3. najmniej z 66 miast (mediana 4,4%). W 2025 roku miasto wzięło 1,40 mld zł nowego długu i spłaciło 0,35 mld zł.
Czy dług miasta obejmuje kredyty miejskich spółek?
Nie. W sprawozdaniu Rb-Z jest dług miasta, jego jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych. Spółki prawa handlowego, nawet w całości miejskie, nie należą do sektora finansów publicznych i ich kredytów w tej kwocie nie ma. Nie ma w niej też poręczeń i gwarancji, dopóki nie staną się wymagalne.
Czy prawo ogranicza, ile miasto może pożyczyć?
Tak, ale nie procentem dochodów. Art. 243 ustawy o finansach publicznych nie pozwala uchwalić budżetu, w którym w roku budżetowym albo w którymkolwiek z kolejnych lat raty kredytów, wykupy obligacji, odsetki i możliwe spłaty poręczeń w relacji do dochodów bieżących przekroczyłyby średnią z ostatnich siedmiu lat nadwyżki dochodów bieżących nad wydatkami bieżącymi. W latach 2024-2029 ta relacja może nie być zachowana, jeśli prognozowany dług nie przekroczy 100% planowanych dochodów pomniejszonych o dotacje (art. 296c).
Dlaczego dług w połowie roku bywa niższy niż na koniec poprzedniego?
W każdym roku od 2015 do 2026 dług na 30 czerwca był niższy niż w poprzednim grudniu w 41-59 z 66 miast. Najpewniej dlatego, że raty spłaca się przez cały rok, a nowe kredyty i emisje obligacji częściej przychodzą w drugim półroczu; sprawozdanie Rb-Z tego wprost nie pokazuje. Spadek w pierwszym półroczu sam w sobie nie oznacza więc, że dług maleje.
Źródła i metoda
Dług to wiersz E sprawozdania Rb-Z „Zobowiązania wg tytułów dłużnych”: papiery wartościowe, kredyty i pożyczki, przyjęte depozyty i wymagalne zobowiązania w wartości nominalnej (art. 72 i 73 ustawy o finansach publicznych). Do kredytów i pożyczek zalicza się też leasing finansowy, sprzedaż na raty i część umów partnerstwa publiczno-prywatnego. Dochody to wiersz A „Dochody ogółem” sprawozdania Rb-NDS, wykonanie za rok. Koszt obsługi długu to wszystkie wydatki rozdziału 75702 w sprawozdaniu Rb-28S, bo miasta księgują odsetki w różnych paragrafach. Wynik operacyjny to dochody bieżące minus wydatki bieżące z Rb-NDS; nowy dług i spłaty to przychody z kredytów, pożyczek i emisji obligacji oraz rozchody na spłaty i wykup (w latach 2014-2017 obligacje stały w sprawozdaniu w osobnych wierszach, więc je dodajemy). Koszt długu w procentach to obsługa w 2025 roku do średniego długu z końca 2024 i 2025 roku. Bierzemy najnowszą wersję każdego sprawozdania, z korektami. Liczba mieszkańców według GUS na 30 czerwca 2026 dla obu okresów. Dane pobrane z API Ministerstwa Finansów 14 listopada 2026.
- Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Finansów, BeSTi@: sprawozdania Rb-Z, Rb-NDS i Rb-28S oraz wieloletnie prognozy finansowe miast na prawach powiatu za lata 2014-2026 : dług według tytułów dłużnych, dochody i wydatki, obsługa długu, poręczenia, planowany dług i wskaźnik z art. 243.
- Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1447 : art. 9 (sektor finansów publicznych), art. 72 i 73 (tytuły dłużne i wartość nominalna), art. 243 (relacja spłat do dochodów), art. 296c (wyjątek w latach 2024-2029).
- Regionalna Izba Obrachunkowa w Krakowie, uchwała S.O.V.420.7.2026 z 23 września 2026 r. w sprawie opinii dotyczącej zdolności spłaty przez Gminę Miejską Kraków pożyczek długoterminowych : wskaźnik z art. 243 w WPF Krakowa w latach 2026-2029, wyjątek z art. 296c, ryzyko po 2029 roku.
- Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie szczegółowego sposobu klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 58 : § 3: co zalicza się do kredytów i pożyczek (leasing finansowy, sprzedaż na raty, część umów PPP).
- Rozporządzenie w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 652 : kto składa Rb-Z i co jest w sprawozdaniu łącznym miasta.
- GUS, Ludność. Stan i struktura oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2026 r. Stan w dniu 30 czerwca : tablica III, liczba mieszkańców każdego miasta.