Przejdź do treści
obrotomierz
EN English

Co się dzieje z obligacjami oszczędnościowymi, IKE i IKZE po śmierci właściciela?

Odpowiedź: Obligacje kupione poza IKE i IKZE podlegają dziedziczeniu. Według informatora MF spadkobierca zawiera umowę z agentem emisji, u którego je kupiono, i przedstawia między innymi akt zgonu oraz prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Pieniądze z IKE i IKZE dostają osoby wskazane w umowie, a gdy nikogo nie wskazano, wchodzą do spadku, poza umową z zakładem ubezpieczeń. Wypłata z IKE jest zwolniona z podatku dochodowego, o ile zmarły oszczędzał na jednym IKE, a od wypłaty z IKZE pobiera się 10% podatku, chyba że pieniądze przejdą na IKZE osoby uprawnionej.

Stan prawny na 7 listopada 2026 r. Opisujemy przepisy i dokumenty Ministerstwa Finansów, nie doradzamy w konkretnej sprawie. Strona nie omawia zachowku, udziału małżonka we wspólnym majątku, dyspozycji wkładem na lokatach i kontach, podatku od odsetek narosłych przed śmiercią ani podatku od spadków przy osobie wskazanej w umowie IKE lub IKZE; w tych sprawach można zapytać notariusza albo doradcę podatkowego.

Co dzieje się z obligacjami kupionymi poza IKE i IKZE?

Podlegają dziedziczeniu. Prawa majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób według przepisów o spadkach (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego), a Ministerstwo Finansów pisze: „Nie można złożyć pełnomocnictwa do dysponowania obligacjami na wypadek śmierci. Obligacje skarbowe podlegają jednak dziedziczeniu (na zasadach określonych w przepisach prawa spadkowego)”.

Obligacje są przechowywane w rejestrze agenta emisji, u którego je kupiono, i nie można ich przenieść do rejestru innego agenta (na przykład ust. 32 i 34 listu EDO1136). Według informatora Ministerstwa Finansów (czerwiec 2025, rozdz. 10) spadkobierca, żeby rozporządzać odziedziczonymi obligacjami, zawiera umowę PPZ z agentem emisji, u którego je kupiono, i przedstawia odpis aktu zgonu oraz prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia. Kilku spadkobierców przedstawia dodatkowo postanowienie o dziale spadku albo zgodne oświadczenia wszystkich spadkobierców o podziale obligacji. Agent może żądać też innych dokumentów, na przykład europejskiego poświadczenia spadkowego.

Stwierdzenie nabycia spadku i poświadczenie dziedziczenia nie mogą nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, czyli od śmierci, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 924 i 1026 Kodeksu cywilnego).

Co listy emisyjne mówią o wykupie przed terminem?

Prawo do wykupu przed terminem list przyznaje posiadaczowi obligacji, nie wcześniej niż po siedmiu dniach od sprzedaży i nie później niż dwadzieścia dni przed dniem wykupu (na przykład ust. 23 listu EDO1136). Słów „spadek” i „dziedziczenie” nie ma w żadnym z ośmiu listów emisyjnych z 26 października 2026 r. (nr 103-110/2026). Zwolnienie z potrącenia przy wykupie przed terminem obejmuje tylko „posiadaczy obligacji dokonujących wypłaty lub wypłaty transferowej z IKE lub IKZE” (ust. 26 pkt 5 listu EDO1136). Każda emisja ma własny list, więc przy obligacjach zmarłego liczą się listy ich emisji. Serie obligacji zebraliśmy w otwartym zbiorze danych.

Kto dostaje pieniądze z IKE i IKZE?

Ustawa nazywa ich osobami uprawnionymi. To osoby wskazane przez oszczędzającego w umowie, osoby z art. 832 § 2 Kodeksu cywilnego oraz spadkobiercy (art. 2 pkt 12 ustawy o IKE i IKZE).

Ile przy IKE na obligacje dostają osoby wskazane, a ile spadkobiercy tych samych obligacji kupionych poza IKE, liczymy w analizie o IKE na obligacje dla emeryta.

Jak osoba uprawniona dostaje pieniądze z IKE lub IKZE?

Wypłata po śmierci oszczędzającego następuje na wniosek osoby uprawnionej (art. 34 ust. 1 pkt 2 przy IKE, art. 34a ust. 1 pkt 2 przy IKZE). Warunki wieku i lat wpłat stawia tylko pkt 1 tych przepisów, dotyczący wypłaty dla samego oszczędzającego. Wypłata może być jednorazowa albo w ratach. Wypłatę jednorazową albo pierwszą ratę instytucja powinna przekazać w terminie nie dłuższym niż 14 dni od złożenia wniosku i dokumentów, chyba że osoby uprawnione zażądają wypłaty później (art. 34 ust. 2, art. 34a ust. 5). Terminu nie stosuje się w przypadkach z art. 14 ust. 1 pkt 1 i 2, między innymi przy likwidacji i upadłości instytucji.

Ustawa wymienia dwa zestawy dokumentów: akt zgonu oszczędzającego i dokument tożsamości osoby uprawnionej albo prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ze zgodnym oświadczeniem wszystkich spadkobierców o podziale środków, ewentualnie prawomocne postanowienie o dziale spadku, w obu wypadkach z dokumentami tożsamości spadkobierców (art. 34 ust. 2 pkt 2, art. 34a ust. 5 pkt 2). Akt poświadczenia dziedziczenia ustawa w tym miejscu nie wymienia. Prawo o notariacie przyznaje zarejestrowanemu aktowi skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95j § 1).

Zamiast wypłaty osoba uprawniona może przenieść całość przypadających jej środków: z IKE zmarłego na swoje IKE albo do programu emerytalnego, do którego przystąpiła, a z IKZE zmarłego wyłącznie na swoje IKZE (art. 35 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 36 ust. 2). Przeniesienie następuje na dyspozycję osoby uprawnionej po zawarciu umowy o prowadzenie IKE lub IKZE „z inną instytucją finansową” albo po przystąpieniu do programu emerytalnego i okazaniu potwierdzenia (art. 35 ust. 2). Powinno nastąpić w terminie nie dłuższym niż 14 dni od przedstawienia dokumentów i złożenia dyspozycji, z tymi samymi wyjątkami (art. 35 ust. 4 pkt 2). Roczny limit wpłat nie dotyczy przyjmowanych wypłat transferowych (art. 13 ust. 6, art. 13a ust. 6); kwoty limitów są w zbiorze limitów.

Przy obligacjach na IKE i IKZE listy ROR, DOR, TOS, COI i EDO z 26 października 2026 r. zwalniają z potrącenia posiadaczy dokonujących wypłaty lub wypłaty transferowej z IKE lub IKZE i nie stosują wobec nich terminów siedmiu i dwudziestu dni (na przykład ust. 24 i ust. 26 pkt 5 listu EDO1136). Listy nie mówią osobno o wypłacie po śmierci, ale ustawa o IKE i IKZE nazywa „wypłatą” także wypłatę dla osób uprawnionych (art. 2 pkt 13 lit. b). Czym taka wypłata różni się od zwrotu za życia, opisuje pytanie o wcześniejszy wykup obligacji na IKE.

Jaki podatek dochodowy obowiązuje przy wypłacie i przeniesieniu?

Podatek dochodowy od środków z IKE i IKZE po śmierci oszczędzającego
Sytuacja Podatek dochodowy Przepis ustawy o PIT
IKE: wypłata dla osoby uprawnionej zwolnienie art. 21 ust. 1 pkt 58a lit. b
IKE: przeniesienie na IKE osoby uprawnionej albo do programu emerytalnego zwolnienie art. 21 ust. 1 pkt 58a lit. c
IKZE: wypłata dla osoby uprawnionej 10% od kwoty wypłaty, bez pomniejszania o koszty uzyskania art. 30 ust. 1 pkt 14 i ust. 3
IKZE: przeniesienie na IKZE osoby uprawnionej zwolnienie art. 21 ust. 1 pkt 58b lit. b

Zwolnienie przy IKE nie ma zastosowania, gdy oszczędzający gromadził oszczędności na więcej niż jednym IKE, chyba że przepisy o IKE przewidują taką możliwość (art. 21 ust. 1 pkt 58a ustawy o PIT). Podatek wynosi wtedy 75% dochodu na każdym IKE (art. 30 ust. 1 pkt 7a).

Kiedy najbliższa rodzina nie płaci podatku od spadków?

Nabycie praw majątkowych wykonywanych w Polsce tytułem dziedziczenia podlega podatkowi od spadków i darowizn (art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Podatkowi nie podlega „nabycie w drodze spadku środków zgromadzonych na indywidualnym koncie emerytalnym oraz na indywidualnym koncie zabezpieczenia emerytalnego” (art. 3 pkt 6).

Art. 4a zwalnia z podatku małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Zięć, synowa i teściowie są w I grupie podatkowej (art. 14 ust. 3 pkt 1), ale w art. 4a ich nie ma. Warunkiem jest zgłoszenie nabycia naczelnikowi urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy:

Zgłoszenie nie jest wymagane, gdy wartość nabycia doliczona do tego, co nabyto od tej samej osoby lub po tej samej osobie w roku ostatniego nabycia i w 5 latach przed nim, nie przekracza 36 120 zł (art. 4a ust. 4 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 1). Zwolnienie wymaga też obywatelstwa polskiego, państwa Unii Europejskiej albo państwa EFTA ze strefy EOG lub miejsca zamieszkania w Polsce albo w takim państwie (art. 4 ust. 4). Gdy warunki nie są spełnione, nabycie podlega opodatkowaniu jak w I grupie (art. 4a ust. 3). Termin zgłoszenia przywraca się na wniosek, gdy podatnik uprawdopodobni, że uchybił mu bez swojej winy (art. 4c). Wniosek składa się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, razem ze zgłoszeniem (art. 4c ust. 1 w związku z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej).

Na jakich dokumentach opiera się ta odpowiedź?

Najczęstsze pytania

Czy w umowie IKE można wskazać osobę spoza rodziny?

Art. 11 ust. 1 ustawy o IKE i IKZE pozwala wskazać „jedną lub więcej osób” i nie wymienia warunku pokrewieństwa. Wskazanie zawiera imię, nazwisko, numer PESEL, o ile został nadany, i udział w środkach. Ten sam przepis dotyczy IKZE.

Czy listy emisyjne zwalniają spadkobiercę z potrącenia przy wykupie obligacji przed terminem?

W ośmiu listach z 26 października 2026 roku takiego zwolnienia nie ma: nie ma w nich słów „spadek” ani „dziedziczenie”, a zwolnienie z potrącenia obejmuje tylko posiadaczy obligacji dokonujących wypłaty lub wypłaty transferowej z IKE lub IKZE. Warunki starszych emisji ustalają ich własne listy.

Czy wypłata z IKZE dla osoby uprawnionej jest opodatkowana?

Tak. Art. 30 ust. 1 pkt 14 ustawy o PIT wymienia wprost wypłaty na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego: podatek wynosi 10% przychodu, bez pomniejszania o koszty uzyskania (art. 30 ust. 3). Zwolniona jest wypłata transferowa na IKZE osoby uprawnionej (art. 21 ust. 1 pkt 58b lit. b).

W jakim terminie instytucja wypłaca pieniądze z IKE po śmierci oszczędzającego?

W terminie nie dłuższym niż 14 dni od złożenia wniosku i wymaganych dokumentów, chyba że osoby uprawnione zażądają wypłaty później (art. 34 ust. 2 ustawy o IKE i IKZE). Przy IKZE ten sam termin daje art. 34a ust. 5. Terminu nie stosuje się w przypadkach z art. 14 ust. 1 pkt 1 i 2, między innymi przy likwidacji i upadłości instytucji.