Jak rosły limity IKE i IKZE i od czego zależą?

Odczyt: limit wpłat na IKE urósł z 3435 zł w 2004 roku do 30 099 zł na 2027, prawie 9-krotnie, a na IKZE z 4495,20 zł w 2014 do 12 039,60 zł. Oba liczy się od prognozy płacy z budżetu, nie od płacy faktycznej. Przeciętna wpłata na IKE od 2014 roku to stale 29-34% limitu (dane KNF).

Limit wpłat to najwyższa suma, jaką w jednym roku kalendarzowym można wpłacić na indywidualne konto emerytalne (IKE) albo indywidualne konto zabezpieczenia emerytalnego (IKZE). Zebrałem wszystkie limity od początku, z obwieszczeń ministra w Monitorze Polskim i z ustaw, i zestawiłem je z płacami z GUS i z danymi Komisji Nadzoru Finansowego o tym, ile ludzie naprawdę wpłacają. Całość leży w otwartym zbiorze danych.

Jak rosły limity od 2004 roku?

Do 2008 roku limit IKE wynosił półtorej prognozowanej płacy miesięcznej, więc był niski: 4055,12 zł w 2008 roku. Ustawa z listopada 2008 roku podniosła go do trzech płac i od razu, w 2009 roku, limit wzrósł do 9579 zł. Ta sama ustawa wprowadziła zasadę, że limit nie spada: w 2010 roku prognoza płacy była niższa niż rok wcześniej, więc limit został na 9579 zł. Wcześniej limit raz spadł, w 2006 roku, z 3635 zł do 3521 zł. IKZE ruszyło w 2012 roku z limitem liczonym od zarobków każdej osoby (najwyżej 4030,80 zł), a od 2014 roku ma limit wspólny dla wszystkich: 1,2 prognozowanej płacy. Od 2021 roku osoby prowadzące pozarolniczą działalność mogą wpłacić na IKZE więcej, 1,8 płacy. Wniosek: limit IKE urósł prawie 9-krotnie, ale bez zmiany przepisów z 2009 roku wynosiłby na 2027 rok połowę obecnego, 15 049,50 zł.

Od czego zależy limit?

Od jednej liczby: prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej z ustawy budżetowej na dany rok. Budżet uchwala się zwykle w styczniu albo lutym, a minister musi ogłosić limit do końca poprzedniego roku, więc od 2009 roku każdy limit policzono z projektu ustawy budżetowej. Na 2027 rok ta prognoza wynosi 10 033 zł (art. 24 projektu). Mnożniki:

* Wyliczone ze wzoru: obwieszczenia o limicie OIPE na 2027 jeszcze nie było, a o IKE, IKZE i PPE już jest. Wszystkie liczy się od tej samej prognozy. Każdy produkt ma osobny limit; wpłata na IKE nie zmniejsza limitu IKZE. Niewykorzystana kwota nie przechodzi na kolejny rok. Miesięcznie limit IKE na 2027 to 2508,25 zł, a IKZE 1003,30 zł.

Czy prognoza nadąża za płacami?

Limit liczy się od płacy przewidzianej w budżecie, a nie od tej, którą GUS policzy po roku. Gdy płace rosną szybciej, niż zakładał rząd, limit jest w praktyce niższy niż trzy przeciętne pensje. Tak było prawie zawsze od 2018 roku:

Od 2018 roku prognoza była niższa od faktycznej płacy w 7 z 8 lat. Najbardziej w 2021 roku (-7,1%) i 2022 (-6,7%), w latach wysokiej inflacji. Limit IKE w 2021 roku odpowiadał więc nie trzem, tylko 2,79 przeciętnej pensji. Wniosek: przy szybko rosnących płacach limit zostaje w tyle, bo liczy się go od prognozy z poprzedniej jesieni. Na 2027 rok rząd zakłada 10 033 zł, a w 2025 roku przeciętna płaca wyniosła według GUS 8903,56 zł.

Ile ludzie naprawdę wpłacają?

Według KNF w 2025 roku wpłaty trafiły na 767 631 kont IKE, razem 6,70 mld zł. W 2014 roku było to 264 217 kont i 0,91 mld zł. Przeciętna wpłata wzrosła z 3440 zł do 8730 zł, ale w stosunku do limitu stoi w miejscu:

Przez dwanaście lat przeciętna wpłata to 29-34% limitu, a w 2025 roku 33,6%. Wpłacających przybywa (w 2025 roku o 35% więcej niż rok wcześniej), ale typowa wpłata rośnie mniej więcej w tempie limitu. Wniosek: limit nie jest barierą dla przeciętnego oszczędzającego, który wpłaca około jednej trzeciej dozwolonej kwoty. Ilu wpłaca cały limit, KNF nie podaje. Na IKZE przeciętna wpłata to w 2025 roku 7985 zł, czyli 77% limitu podstawowego, ale tę średnią podnoszą osoby prowadzące działalność, które mają wyższy limit.

Dwie uwagi do danych KNF. Od połowy 2019 do końca 2020 roku liczba kont spada o kilkaset tysięcy, głównie u zakładów ubezpieczeń. O 2019 roku KNF pisze, że spadek był skutkiem „technicznej operacji zamykania rachunków z zerowym stanem konta” (Rynek emerytalny w Polsce w 2019 roku, s. 20), a o 2020 roku, że liczba kont IKE i IKZE zmniejszyła się „z powodu zamykania kont, które nie zostały zasilone wpłatami” (Informacja o stanie rynku emerytalnego w Polsce na koniec 2020 roku, s. 8). Dlatego liczymy średnią na konto, na które coś wpłynęło, a nie na wszystkie konta; liczbę kont co pół roku od 2004 roku pokazujemy w szeregu KNF w zbiorze danych. W pliku o IKZE za 2023 rok jedna kolumna ma więcej kont z wpłatą niż kont w ogóle, więc ten rok IKZE jest niepewny. KNF nie wykazuje osobno kont na obligacje skarbowe; IKE prowadzą banki, fundusze, domy maklerskie, ubezpieczyciele i dobrowolne fundusze emerytalne.

Gdzie Polacy mają IKE?

W 2014 roku IKE prowadzili głównie ubezpieczyciele: 69,6% kont. Domy maklerskie miały 2,8% (22 884 kont). W 2025 roku domy maklerskie prowadzą 29,5% kont IKE (350 453) i trafia do nich 58,5% wszystkich wpłat: 3,92 z 6,70 mld zł. Ubezpieczyciele mają już 14,4% kont, a banki 6,7%.

Przybywa też nowych kont. W 2025 roku otwarto 313 058 IKE, o 85% więcej niż rok wcześniej, najwięcej w danych KNF od 2006 roku; 169 847 z nich w domach maklerskich. Rośnie też liczba zwrotów, czyli wypłat przed nabyciem uprawnień, także częściowych: z 43 111 w 2014 roku do 76 226 w 2025, na 584,7 mln zł. Najwięcej pieniędzy wypłacono w ten sposób w 2022 roku: 735,0 mln zł. Wniosek: IKE przeniosło się od ubezpieczycieli do domów maklerskich, które zbierają dziś większość wpłat.

Liczbę kont, wpłaty, nowe konta i zwroty według typu instytucji bierzemy z arkuszy KNF od 2014 roku. KNF nie wykazuje osobno kont IKE na obligacje skarbowe, więc z tych danych nie wiadomo, ile wpłat trafia na obligacje, a ile na akcje czy fundusze. Wszystkie lata, także dla IKZE, są w pliku knf-instytucje.csv w zbiorze danych, a pełny szereg KNF co pół roku od 2004 roku w pliku knf-szereg.csv.

Ile można było wpłacić łącznie?

Ktoś, kto od początku co roku wpłacał pełny limit, do końca 2026 roku wpłaciłby na IKE 292 768,12 zł (23 lata, od 2004), a na IKZE 97 651,20 zł (15 lat, od 2012), razem 390 419,32 zł. Osoba prowadząca działalność, która od 2021 roku korzystała z wyższego limitu IKZE, wpłaciłaby razem 416 839,12 zł. Z limitami na 2027 rok suma rośnie do 432 557,92 zł. To same wpłaty, bez odsetek i zysków; w latach 2012-2013 limit IKZE zależał od zarobków każdej osoby, więc liczymy jego górną granicę.

Gdzie można mieć IKE i IKZE?

W banku, w funduszu inwestycyjnym, w domu maklerskim, u ubezpieczyciela albo w dobrowolnym funduszu emerytalnym; konto na obligacje skarbowe prowadzi PKO BP. Limit jest ten sam wszędzie, a jedna osoba może mieć jedno IKE i jedno IKZE. Jak IKE na obligacjach liczy się dla osoby po sześćdziesiątce, pokazuje nasza analiza z październikowych emisji. Gdzie oszczędzać, nie podpowiadamy: pokazujemy limity i dane.

Źródła i metoda

Każdy limit pochodzi z obwieszczenia albo z ustawy; sami wyliczyliśmy tylko kwoty, których nikt nie ogłosił, i opisujemy je w zbiorze. Prognozę płacy liczymy jako limit podzielony przez mnożnik; od 2009 roku daje to jedną liczbę dla wszystkich produktów w danym roku. Dane o wpłatach to sumy KNF dla wszystkich typów instytucji, a w części o tym, gdzie Polacy mają IKE, dane KNF dla każdego typu instytucji osobno, z arkuszy KNF. Całość, z adresem aktu przy każdej kwocie, jest w otwartym zbiorze danych (CSV, CC BY 4.0).

1. Ustawa o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego, Dz.U. 2026 poz. 91 : limit IKE (art. 13 ust. 1, 1a i 4) i IKZE (art. 13a ust. 1, 1a, 2 i 8).
2. Ustawa z 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy o IKE, Dz.U. 2008 nr 220 poz. 1432 : limit IKE z 1,5 na 3 prognozowane płace i zasada, że limit nie spada, od limitu na 2009 rok.
3. Ustawa z 25 marca 2011 r., Dz.U. 2011 nr 75 poz. 398 : IKZE od 2012 roku z limitem liczonym od podstawy składek każdej osoby.
4. Ustawa z 6 grudnia 2013 r., Dz.U. 2013 poz. 1717 : IKZE od 2014 roku jako 1,2 prognozowanej płacy; kwota na 2014 wpisana w ustawę.
5. Ustawa o pracowniczych planach kapitałowych, Dz.U. 2018 poz. 2215 : wyższy limit IKZE (1,8) dla prowadzących pozarolniczą działalność od 2021 roku.
6. Ustawa o ogólnoeuropejskim indywidualnym produkcie emerytalnym, Dz.U. 2023 poz. 1843 : osobny limit subkonta OIPE (art. 12).
7. Obwieszczenie ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 27 października 2026 r., M.P. 2026 poz. 1062 : limit IKZE na 2027: 12 039,60 zł i 18 059,40 zł.
8. Obwieszczenie ministra rodziny, pracy i polityki społecznej z 30 października 2026 r., M.P. 2026 poz. 1081 : limit IKE na 2027: 30 099 zł.
9. Rządowy projekt ustawy budżetowej na rok 2027, druk sejmowy nr 3150 : art. 24: prognozowane przeciętne wynagrodzenie 10 033 zł.
10. Komisja Nadzoru Finansowego, dane statystyczne o IKE i IKZE : liczba kont, konta z wpłatą i suma wpłat, 2014-2025, także według typu instytucji, z nowymi kontami i zwrotami.
11. GUS, przeciętne miesięczne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w latach 1950-2025 : płaca faktyczna, z którą porównujemy prognozę.