Które gminy dostały najwięcej odsetek od gotówki na mieszkańca w 2025 roku?

Odczyt: w 2025 roku połowa z 1 344 gmin i miast z porównywalnymi danymi dostała co najwyżej 37 zł odsetek od gotówki na mieszkańca. Najwięcej: Kobierzyce (562 zł), Lądek-Zdrój (554 zł) i Międzyzdroje (519 zł). Różnicę robi głównie ilość gotówki: w pierwszej piątce kraju było jej na mieszkańca 7,1-9,5 raza więcej niż w medianie, a stopa była wyższa tylko 1,2-1,6 raza.

Gminy trzymają w banku pieniądze, których w danej chwili nie wydają, i dostają od nich odsetki. Ile, widać w sprawozdaniu budżetowym Rb-27S, które gmina składa w regionalnej izbie obrachunkowej, a Ministerstwo Finansów publikuje w systemie BeSTi@. Z tych sprawozdań zbudowałem otwarty zbiór danych o odsetkach samorządów. Zbiór pokazuje każdą jednostkę w kolejności nazw i nikogo nie ocenia. Tu porządkuję gminy według kwoty na mieszkańca, bo tylko tak da się porównać wieś z miastem.

Kto był pierwszy w każdym województwie?

Najwięcej odsetek na mieszkańca w swoim województwie dostały gminy od 105 zł (Stopnica, świętokrzyskie) do 562 zł (Kobierzyce, dolnośląskie). W 12 z 16 województw pierwsze miejsce zajęła gmina, w której mieszka mniej niż 10 tysięcy osób.

Pierwsza dziesiątka gmin w każdym województwie

Dziesięć gmin z najwyższą kwotą odsetek na mieszkańca w każdym województwie, z liczbą gmin, które porównujemy. Nazwa prowadzi do wiersza gminy w zbiorze danych, gdzie są kwoty z obu lat, gotówka i stopa. Niższych miejsc nie pokazujemy.

A powiaty?

Powiat ma osobny budżet i też trzyma w banku pieniądze, których w danej chwili nie wydaje. Ta sama miara dla 243 z 314 powiatów, przy których zbiór podaje stopę: połowa dostała w 2025 roku co najwyżej 12,38 zł odsetek na mieszkańca, najwięcej powiat kętrzyński (warmińsko-mazurskie): 55,66 zł. Liczba mieszkańców powiatu to suma mieszkańców jego gmin według GUS. W każdym województwie pokazujemy najwyżej pięć powiatów i nie więcej niż połowę porównywanych, więc nie ma tu najsłabszych.

Skąd tak duże różnice?

Kwota odsetek to gotówka razy stopa. W pierwszej piątce kraju gotówki na mieszkańca było od 10 055 zł do 13 406 zł, przy medianie gmin 1 416 zł, czyli 7,1-9,5 raza więcej. Stopy były tam od 3,18% do 4,33%, przy medianie 2,71%, więc wyższe najwyżej 1,6 raza.

Czego ta liczba nie mówi?

• Nie jest oceną gospodarności. Duża gotówka bywa odłożona na inwestycję albo pochodzi ze środków unijnych, których nie da się wydać od ręki.
• Porównujemy tylko 1 344 z 2 479 gmin, te z podaną stopą w zbiorze. Gmina spoza zestawienia mogła dostać więcej, ale zaksięgować odsetki w innym paragrafie.
• Liczba mieszkańców pochodzi z połowy 2026 roku, a odsetki z całego 2025 roku. Gdy dwie gminy mają prawie równe kwoty, kolejność może zależeć od tej różnicy.
• Odsetki liczy się w dniu wpływu, więc lokata założona w jednym roku może dać odsetki dopiero w następnym.

Źródła i metoda

Kwota to odsetki z § 092x „Wpływy z pozostałych odsetek” ze sprawozdania Rb-27S za 2025 rok, bez działów, w których są głównie odsetki od należności (te same działy co w zbiorze). Dzielimy ją przez liczbę mieszkańców gminy według GUS. Gotówka to średnia z pięciu stanów na koniec kwartału ze sprawozdania Rb-N. Bierzemy tylko gminy wiejskie, miejsko-wiejskie, miejskie i miasta na prawach powiatu, przy których zbiór podaje stopę, a osobno powiaty (ludność powiatu to suma jego gmin). Wszystkie kwoty i powody są w otwartym zbiorze danych (CSV, CC BY 4.0).

1. Ministerstwo Finansów, Ministerstwo Finansów, BeSTi@: sprawozdania Rb-27S i Rb-N jednostek samorządu terytorialnego za 2025 rok : odsetki z § 092x według działów i gotówka na koniec kwartałów.
2. GUS, Ludność. Stan i struktura oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2026 r. Stan w dniu 30 czerwca : tablica III, liczba mieszkańców każdej gminy.